भारताच्या स्वयंपाकाच्या गॅसच्या वापरामध्ये मार्चमध्ये तीव्र घट झाली आहे, अधिकृत आकडेवारीनुसार, चालू असलेल्या मध्य पूर्व संघर्षाशी संबंधित पुरवठ्यातील व्यत्ययांमुळे एलपीजी वापर दरवर्षी 13 टक्क्यांनी घसरला आहे.एलपीजीचा वापर मार्चमध्ये 2.379 दशलक्ष टन होता, गेल्या वर्षी याच महिन्यात 2.729 दशलक्ष टन होता. भारताच्या इंधन आयातीसाठी मुख्य मार्ग असलेल्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील व्यत्ययामुळे सौदी अरेबिया आणि UAE सारख्या प्रमुख निर्यातदारांकडून पुरवठ्यावर परिणाम झाल्यामुळे ही घसरण झाली आहे.
घरगुती पुरवठ्याला प्राधान्य, व्यावसायिक वापराला मोठा फटका
टंचाईचे व्यवस्थापन करण्यासाठी, सरकारने घरगुती वापरास प्राधान्य देऊन हॉटेल आणि उद्योगांसारख्या व्यावसायिक आस्थापनांना एलपीजी पुरवठा कमी केला. पीटीआय या वृत्तसंस्थेनुसार, घरगुती वापरकर्त्यांना एलपीजीची विक्री 8.1 टक्क्यांनी घसरून 2.219 दशलक्ष टन झाली आहे.याचा परिणाम देशांतर्गत नसलेल्या भागांवर अधिक तीव्र होता. व्यावसायिक वापरकर्त्यांना एलपीजीची विक्री जवळपास 48 टक्क्यांनी घसरली, तर मोठ्या प्रमाणात एलपीजीचा वापर 75.5 टक्क्यांनी घसरला.पेट्रोलियम प्लॅनिंग अँड ॲनालिसिस सेल (PPAC) कडील डेटा घरगुती मागणी पूर्ण होत असल्याच्या सरकारी दाव्यांशी विपरित आहे.
ऑफसेट आयातीमुळे देशांतर्गत उत्पादनाला चालना मिळाली
भारत त्याच्या एलपीजी गरजांपैकी 60 टक्के आयात करतो, या व्यत्ययामुळे अधिकाऱ्यांना देशांतर्गत उत्पादन वाढवण्यास भाग पाडले. रिफायनरींना फीडस्टॉक पेट्रोकेमिकल उत्पादनातून एलपीजी उत्पादनाकडे वळवण्याचे निर्देश देण्यात आले होते.परिणामी, मार्चमध्ये एलपीजी उत्पादन 1.4 दशलक्ष टनांवर पोहोचले, जे एका वर्षाच्या आधी 1.1 दशलक्ष टन होते, अशी माहिती पीटीआयने दिली. संपूर्ण 2025-26 आर्थिक वर्षात, उत्पादन वाढून 13.1 दशलक्ष टन झाले, जे मागील दोन वर्षांत 12.8 दशलक्ष टन होते.मार्चमध्ये घसरण असूनही, आर्थिक वर्षासाठी एकूण एलपीजी वापर 6 टक्क्यांनी वाढून 33.212 दशलक्ष टन झाला आहे, जे स्वच्छ इंधनाच्या अवलंबने चालवलेल्या स्थिर दीर्घकालीन वाढीचे प्रतिबिंबित करते.
संपूर्ण इंधन वापरामध्ये मिश्र ट्रेंड
आखाती देशांमधील हवाई क्षेत्रावरील निर्बंधांमुळे मार्चमध्ये जेट इंधनाचा (ATF) वापर जवळपास 807,000 टन इतका राहिला असून या संघर्षाचा विमान इंधनाच्या मागणीवरही परिणाम झाला.मात्र, पेट्रोल आणि डिझेलची मागणी मजबूत राहिली. पेट्रोलचा वापर ७.६ टक्क्यांनी वाढून ३.७८ दशलक्ष टन झाला आहे, तर डिझेलचा वापर ८.१ टक्क्यांनी वाढून ८.७२७ दशलक्ष टन झाला आहे.औद्योगिक इंधनांमध्ये, नाफ्थाचा वापर 9.9 टक्क्यांनी घटला आणि इंधन तेल 1.4 टक्क्यांनी घसरले, तर बिटुमनची मागणी आर्थिक वर्षात 3 टक्क्यांनी वाढली, जे रस्ते बांधकामातील सतत क्रियाकलाप दर्शवते.
